กำจัดแมลงสาบ

แมลงสาบถูกจัดอยู่ในอันดับ Blattodea ซึ่งแบ่งออกเป็น 5 วงศ์ ได้แก่ Blattidae, Blattelidae, Cryptocercidae และ Polyphagidae ในปัจจุบันประเทศไทยสามารถพบแมลงสาบได้ทั้งสิ้น 12 ชนิด

การเจริญเติบโตของแมลงสาบเป็นแบบไม่สมบูรณ์ (Incomplete metamorphosis) หรือมีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างทีละเล็กทีละน้อย จึงไม่แปลกหากพบว่าแมลงสาบทุกขนาดจะมีหน้าตา สีและลักษณะที่เหมือนกัน แต่จะแตกต่างกันที่ขนาดของลำตัวในแต่ละช่วงอายุเท่านั้น โดยวงจรชีวิตของแมลงสาบแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ไข่ (Eggs) ตัวอ่อน (Nymph) และตัวเต็มวัย (Adult)

ไข่แมลงสาบมีปลอกหุ้มที่เรียกว่า ฝักไข่ มีลักษณะคล้ายเมล็ดถั่ว ส่วนมากมีสีน้ำตาลแดง แมลงสาบบางชนิดวางไข่เพียง 4-8 ชุด แต่บางชนิดอาจวางไข่ได้ถึง 90 ชุด ภายในมีไข่ประมาณ 16-30 ฟอง ธรรมชาติของแมลงสาบแล้วจะนำฝักไข่ติดตัวไปจนกว่าไข่ใกล้จะฟักจึงยอมที่ปล่อยฝักไข่ออกจากตัว แต่เมื่อใดก็ตามที่แม่แมลงสาบรู้สึกว่าตัวเองไม่ปลอดภัยหรือเจอพื้นที่ที่เหมาะสมในการวางไข่แล้วจะรีบวางไข่ทันที โดยส่วนใหญ่แมลงสาบชอบวางไข่ในลิ้นชัก ตู้มืดๆ ทึบๆ หรือกล่องที่มีความทึบ เช่น กล่องกระดาษที่หนาๆ และเมื่อวางไข่แล้วไข่จะถูกฟักภายในระยะเวลา 1-3 เดือน

cockro-1
cockro-2
cockro-3

ตัวอ่อนระยะแรกที่ออกจากไข่มีสีขาวและไม่มีปีก เมื่ออายุได้ 3-4สัปดาห์ จะเริ่มมีการลอกคราบและเกิดการลอกคราบอีกหลายครั้งจนเป็นตัวเต็มวัย หลังการลอกคราบแต่ละครั้งขนาดตัวจะเพิ่มขึ้น ปีกจะเริ่มปรากฏ อวัยวะสืบพันธุ์เริ่มมีการเจริญ จุดสังเกตว่าแมลงสาบเป็นตัวเต็มวัยสมบูรณ์ก็คือ มีปีกยาวไปจนถึงส่วนที่เป็นท้อง และอวัยวะสืบพันธุ์ของแมลงสาบจะเจริญเต็มที่ โดยจำนวนครั้งในการลอกคราบจนกว่าจะโตเต็มวัยนั้นขึ้นอยู่กับชนิดของแมลงสาบ

ตัวเต็มวัยมีลำตัวแบนรีเป็นรูปไข่ ขาที่แข็งแรงทั้ง 3 คู่ ช่วยให้แมลงสาบวิ่งได้อย่างรวดเร็วและขาทุกคู่มีหนามแข็งเป็นจุดสังเกตที่สำคัญ ส่วนลักษณะสีและลำตัวของแมลงสาบแต่ละชนิดจะแตกต่างกันออกไป ชนิดของแมลงสาบที่พบบ่อยได้แก่ แมลงสาบอเมริกัน และแมลงสาบเยอรมัน โดยที่แมลงสาบอเมริกันจะมีขนาดของลำตัวที่ใหญ่กว่า สีของลำตัวเป็นสีน้ำตาลแดงเข้ม ปีกเป็นสีตาลเข้ม ซึ่งต่างจากแมลงสาบเยอรมันที่มีลำตัวขนาดเล็ก สีของลำตัวเป็นสีน้ำตาลซีด มีแถบสีดำพาดตามความยาวของลำตัวตรงบริเวณ Pronotum ทั้งแมลงสาบอเมริกันและเยอรมัน ซึ่งอาจจะมีแมลงสาบชนิดอื่นๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับแมลงสาบทั้งสองชนิดนี้ทำให้อาจเข้าใจผิดได้ว่าเป็นสายพันธุ์ทั้งสอง โดยแมลงสาบที่คล้ายกับแมลงสาบอเมริกันได้แก่ แมลงสาบบรุนเนีย แมลงสาบออสเตรเลีย ส่วนแมลงสาบที่คล้ายกับแมลงสาบเยอรมันได้แก่ แมลงสาบลิทูริคอลิส แมลงสาบสมูท ซึ่งจะแตกต่างกันที่ขนาดตัวที่เล็กกว่าและสีที่ต่างกันเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ทั้งนี้แมลงสาบทุกชนิด ชอบอาศัยตามห้องอาหารห้องครัว ในครัวของบ้านเรือน บางครั้งอาจลามไปที่ห้องนอนได้หากห้องนอนสกปรก หรือมีแหล่งอาหารของแมลงสาบ ตามท่อระบายน้ำ โรงพยาบาลหรือโรงแรม และโกดังเก็บสินค้าต่างๆ ซึ่งแมลงสาบชอบอาศัยในที่ที่แสงส่องไม่ถึง หรือมีความมืด อุณหภูมิอบอุ่น และมีความอับชื้นสูง

cockro-4
cockro-5
cockro-6

สำหรับวิธีการจัดการแมลงสาบสามารถแบ่งออกได้ 2 วิธีใหญ่ๆ ได้แก่ การจัดการสภาพแวดล้อม และการควบคุมโดยใช้สารเคมี ซึ่งการจัดการสภาพแวดล้อมทำได้ง่ายๆ เพียงรักษาความสะอาดให้ถูกต้องตามสุขลักษณะ ติดตาข่ายตามรูท่อระบายน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้มีแมลงสาบเข้ามาในที่อยู่อาศัย ส่วนการควบคุมโดยใช้สารเคมีก็ขึ้นอยู่กับการออกฤทธิ์ของสารแต่ละชนิด ซึ่งมีทั้งสารเคมีที่มีฤทธิ์ไล่ และกำจัดแมลงสาบ ทั้งนี้สารเคมีที่เลือกใช้ควรมีประสิทธิภาพที่ดีและมีมาตรฐานรับรองคุณภาพ เพื่อให้การกำจัดแมลงสาบมีประสิทธิภาพสูงที่สุด