กำจัดยุง

ยุง สามารถแบ่งออกเป็น 3 วงศ์ย่อยใหญ่ๆ ได้แก่ Toxorhynchitinae หรือยุงยักษ์ ซึ่งยุงชนิดนี้ไม่ดูดเลือดเป็นอาหาร, Anophelinae หรือยุงก้นปล่อง และ Culicinae หรือยุงลาย ยุงรำคาญ สำหรับยุงลายจะออกหากินในเวลากลางวัน แต่ยุงก้นปล่องและยุงรำคาญจะหากินในเวลากลางคืน ทั้งนี้ยุงทุกชนิดสามารถปรับตัวตามสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไปได้ จึงทำให้เราสามารถพบยุงลายได้ในเวลากลางคืน หรือสามารถพบยุงก้นปล่องและยุงรำคาญได้ในเวลากลางวัน ยุงที่ดูดเลือดคือยุงเพศเมียเท่านั้น เพราะต้องนำสารอาหารไปเลี้ยงให้ไข่เจริญเติบโต และตัวเต็มวัยของยุงมีอายุประมาณ 1-5 เดือน

mosquitoes-1
 

ยุง มีวงจรชีวิตทั้งสิ้น 4 ระยะด้วยกัน เริ่มตั้งแต่ระยะไข่ใช้เวลา 2-3 วัน จึงเข้าสู่ระยะตัวอ่อนหรือลูกน้ำซึ่งใช้เวลาประมาณ 7-10 วัน ในระยะนี้ยุงจะมีการลอกคราบ 4 ครั้ง หลังการลอกคราบครั้งสุดท้ายยุงจะกลายเป็นตัวโม่งหรือเข้าสู่ระยะดักแด้ ซึ่งใช้ระยะเวลาเพียง 1-3 วัน และเจริญเติบโตเป็นตัวเต็มวัยในที่สุด โดยยุงแต่ละชนิดจะมีลักษณะของแต่ละระยะแตกต่างกันไป เช่น ยุงรำคาญจะวางไข่เป็นแพบนผิวน้ำ ซึ่งต่างจากยุงลายและยุงก้นปล่องที่วางไข่เป็นฟองเดี่ยวๆ ตามขอบเหนือระดับน้ำและบนผิวน้ำ ระยะลูกน้ำการลอยตัวขึ้นมาหายใจของยุงแต่ละชนิดจะแตกต่างกัน โดยยุงที่มีท่อหายใจ (Siphon) อย่างยุงลายและยุงรำคาญจะลอยตัวขึ้นมาหายใจบนผิวน้ำ ซึ่งต่างจากยุงก้นปล่องที่ไม่มีท่อหายใจทำให้ต้องลอยตัวขึ้นมาหายใจบนผิวน้ำโดยหายใจผ่านทางรูหายใจ (Spiracle) สำหรับการเกาะพักของยุงเมื่อเป็นตัวเต็มวัยในแต่ละชนิดจะแตกต่างกันออกไป เช่น ลักษณะการเกาะพักของยุงลาย ยุงรำคาญจะขนานกับพื้น แต่ในยุงก้นปล่องจะมีการเกาะพักทำมุม 45 องศากับบริเวณที่เกาะพัก นอกจากนี้ยุงแต่ละชนิดยังมีแหล่งเพาะพันธุ์ที่ต่างกัน โดยถ้าเป็นน้ำขังภายในและบริเวณใกล้บ้านมักจะเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายบ้าน แต่หากพบน้ำขังในสวนต่างๆ ตามรอยเท้าสัตว์ ก็อาจเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายสวน หรือยุงก้นปล่องได้

mosquitoes-2
 

ยุงเป็นพาหะสำคัญในการนำโรคต่างๆ โดยยุงที่มีความสำคัญทางการแพทย์มีทั้งสิ้น 4 สกุล ได้แก่ สกุล Aedes หรือยุงลายที่เป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก, ชิคุนกุนยา และไข้ซิกา สกุล Culex หรือยุงรำคาญพาหะนำโรคมาลาเรียหรือโรคไข้ป่า ไข้จับสั่น สกุล Anophelus หรือยุงก้นปล่องที่เป็นพาหะนำโรคไข้สมองอักเสบ และโรคฟิลาเรียชนิดที่มีพยาธิ W. bancrofti และสกุล Mansonia หรือยุงเสือที่เป็นพาหะนำโรคฟิลาเรียที่มีพยาธิ Brugla malayi และ พยาธิ W. bancrofti

rat-1
ยุงลายบ้าน (Aedes aegypti)
rat-2
ยุงลายสวน (Aedes albopictus)
rat-3
ยุงรำคาญ (Culex quinquefasciatus)

 

rat-4
ยุงก้นปล่อง (Genus anopheles)
rat-2
ยุงเสือ (Genus mansonia)

 

การจัดการยุง หรือการป้องกันกำจัดยุง ควรเริ่มที่การตัดวงจรชีวิตของยุงเพื่อลดโอกาสให้ยุงวางไข่ หรือไม่ให้ลูกน้ำยุงมีการเจริญเติบโตเข้าสู่ระยะต่างๆ ต่อไปได้ นั่นก็คือ การทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการกำจัดแหล่งน้ำขัง การจัดการข้าวของเครื่องใช้ที่ไม่ได้ใช้งานหรือไม่จำเป็นทิ้งไป การจัดการขยะตามแหล่งน้ำอย่างคู คลอง หรือท่อน้ำต่างๆ ที่ใกล้บ้านเพื่อให้น้ำสามารถไหลได้ตามธรรมชาติไม่ให้เป็นแหล่งน้ำนิ่งที่เหมาะสมต่อการวางไข่ของยุงชนิดต่างๆ ซึ่งเมื่อเราตัดวงจรชีวิตหรือกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงแล้วจะทำให้ประชากรของยุงลดลง แต่หากอยากกำจัดให้หมดไปก็ต้องอาศัยสารเคมีกำจัดยุงที่มีคุณภาพในการฉีดพ่น หรือฉีดเคลือบผิวผนังเพื่อป้องกันยุงตัวเต็มวัยที่อาจบินเข้ามาทำร้ายคนภายในบ้านของเราได้ นอกจากนี้การใช้ผลิตภัณฑ์ทาผิวที่มีสารป้องกันยุงยังเป็นอีกวิธีการที่สำคัญในการป้องกันตนเองให้พ้นจากการถูกคุกคามโดยยุง